Woonzorgservice, een integraal alternatief!

De Rijksoverheid voert sinds de jaren 90 van de vorige eeuw een consistent beleid op het terrein van werk, inkomen en zorg. Kabinetten van verschillende politieke kleur en samenstelling hebben bevoegdheden en verantwoordelijkheden van samenhangende wetten als Wwb, Wsw, Wmo, Wi en Web gedecentraliseerd naar gemeenten. De Rijksoverheid heeft er bovendien voor gekozen de met de uitvoering van de verschillende wetten samenhangende budgetten in toenemende mate te ontschotten. Gemeenten worden op deze manier steeds beter in staat gesteld een dicht bij de burger vormgegeven participatiebeleid te ontwikkelen waarin de verschillende aspecten ten aanzien werk, inkomen en zorg voor de burger met elkaar zijn verweven.

Veel gemeenten worstelen echter met de vraag hoe uit de voorheen eigenstandige beleidsterreinen werk en inkomen, maatschappelijke ondersteuning en zorg een  integraal beleid vorm te geven. Daarbij ontbreken in veel gevallen de mogelijkheden om te investeren in nieuw beleid. De economische laagconjunctuur vergroot het beroep op het inkomensbudget terwijl gelijktijdig een dalend werkbudget de mogelijkheden om te investeren in re-integratie verkleinen. Een vergelijkbare trend doet zich voor bij de Wmo. De beschikbare budgetten zijn in veel gevallen nauwelijks toereikend om het ambitieniveau te benaderen.

Een integraal participatiebeleid vraagt bovendien om een andere kijk op de uitvoering. Gemeenten hebben behoefte aan een integraal instrumentarium op het gebied van werk, inkomen en zorg. Een dergelijk instrumentarium moet meer bieden dan een optelsom van de huidige instrumenten op de verschillende deelgebieden. Het gaat daarbij om instrumenten die de leefbaarheid van wijken en buurten verbeteren, burgers in staat stellen te participeren, maatschappelijke ondersteuning bieden aan burgers in een achterstandsituatie én bijstandscliënten in staat stellen betaald werkervaring op te doen.

De woonzorgservice is een instrument waarmee deze uiteenlopende doelen tegelijkertijd gediend kunnen worden. De woonzorgservice biedt dienstverlening gericht op het verbeteren van de leefbaarheid in wijken en buurten. Het gaat daarbij om collectieve diensten als het bijhouden van speelplaatsen en trapveldjes of het opruimen van zwerfvuil, Daarnaast biedt de woonzorgservice persoonlijke dienstverlening gericht op verbetering van de zelfredzaamheid van burgers. Hierbij kan worden gedacht aan werkzaamheden als het herstellen van een lekkende kraan, het ophangen van een lamp of schilderij, het opknappen van een kamer, het bijhouden van de tuin en het repareren van een slot of een tuinhekje.

De woonzorgservice fungeert bovendien als voorliggende voorziening voor de duurdere dienstverlening van de WMO. De doelgroep wordt gevormd door burgers met een fysieke of psychosociale beperking die momenteel of in de toekomst een beroep (moeten) doen op voorzieningen in het kader van de WMO. Hierbij valt te denken aan het doen van boodschappen, hulp bij het bereiden van maaltijden, het uitvoeren van bepaalde (zwaardere) schoonmaakwerkzaamheden, hulp bij wassen en strijken of administratieve ondersteuning bij het invullen van ingewikkelde formulieren. Ook worden diensten aangeboden gericht op welzijn zoals huisbezoek en gezelschap, begeleiding bij het doen van boodschappen of bezoek aan een arts, dan wel aan sociale activiteiten.

De woonzorgservice biedt tenslotte mogelijkheden voor het vormgeven van het participatiebeleid. De opzet biedt ruimte voor verschillende gecombineerde trajecten van opleiding en (vrijwilligers)werk. De persoonlijke dienstverlening kan worden uitgevoerd door vrijwilligers in het kader van een traject gericht op participatie. Het opzetten van een woonzorgservice biedt gemeenten echter eveneens de mogelijkheid om bijstandsgerechtigde burgers betaald werkervaring te laten opdoen waardoor het beroep op het inkomensbudget wordt teruggedrongen. Ook biedt de woonzorgservice mogelijkheden om bijvoorbeeld de cruciale praktijksituaties uit het inburgeringsprogramma te verwezenlijken.

IROKO ondersteunt verschillende gemeenten bij het opzetten en implementeren van een woonzorgservice. IROKO betrekt hierbij afhankelijk van de lokale situatie partners als de woningcorporatie, thuiszorginstellingen en het sw-bedrijf. De ervaring leert dat een globale blauwdruk of een algemene aanpak niet volstaan. Iedere gemeente vereist een specifieke aanpak.