Beschut werk ook echt als nieuw

Beschut werk ook echt als nieuw

Mopperen, armen over elkaar of moed tonen?

Beschut werk staat volop in de belangstelling. Vooral door het lage gebruik van het instrument tot dusver. De overheid streeft op lange termijn naar 30.000 dienstverbanden met mensen die vallen onder de beschutte doelgroep. Eind 2016 moet de teller op 3.200 staan. Echter, in april was het aantal gerealiseerde plekken niet meer dan 115, dat ook nog eens op het conto komt van enkele gemeenten. De gemeenten boden voorheen ook arbeidsplaatsen aan de beschutte doelgroep. De vraag rijst dan ook; hoe kan beschut werk als vernieuwd en meer effectief instrument worden ingezet?

Ministerie sommeert: Extra geld, meer ondersteuning en verplichte inzet.

Staatssecretaris Klijnsma regelde extra geld, meer ondersteuning en makkelijker indiceren als de 2.0 variant voor beschut werk. Het mag nog niet baten want het aantal betaalde banen blijft minimaal. Nu komt de staatssecretaris met de verplichte inzet van nieuw beschut werk per januari 2017. Onbetaald werk, zoals sommige gemeenten nu bieden, is niet de bedoeling: betaald werk moet het zijn.

Gemeenten mopperen: Te zware belasting van budgetten en problematiek bij indiceren.

De bezwaren van gemeenten zijn bekend, zoals een te zware (en structurele) belasting van budgetten en dat het moeilijk is om iemand geïndiceerd te krijgen voor de doelgroep beschut werk. Er zijn meerdere constructies om maatwerk te bieden en gemeenten willen de ruimte en tijd krijgen om deze verder uit te werken.

Barman bij bierbrouwer N17

Barman bij bierbrouwer N17

Tips en adviezen voor een vernieuwde en effectieve aanpak van beschut werken    

Uiteindelijk komt toch het moment dat het ‘moet’, dus doe het dan goed. Maak van beschut werk een zinvol instrument voor zowel de doelgroep, de gemeenten, de werkgevers als de maatschappij. Hiertoe kunt u een aantal zaken overwegen.

Armen over elkaar en wachten op ‘Best practices’ van andere gemeenten.

Sommige gemeenten zijn nog niet toegekomen aan het maken van beleid hierop en/of het implementeren hiervan. Zij kunnen er voor kiezen om te wachten op de ‘best practices’ van andere gemeenten om uiteindelijk daar hun voordeel uit te halen. Het kan ook zijn dat beschut werk nog niet het wenkend perspectief is voor gemeenten en misschien geldt dit ook wel voor (een deel van) de doelgroep zelf.

Industrieel werk

De gemeenten die nieuw beschut werk inzetten, doen dat vooral door mensen te plaatsen binnen de muren van het sociale werkbedrijf. Een logische keuze en eenvoudig te realiseren. Echter, de verdiencapaciteit in het veelal industrieel in-, ver- en ompakwerk is vaak beperkt en de overheadkosten kunnen daarbij hoog zijn. Daarbij kan door de oprukkende automatisering en robotisering dergelijk werk een doodlopende weg zijn. Ook is het de vraag of dit werk goed aansluit bij de individuele talenten en wensen van de betrokken medewerkers. De oplossing en tevens uitdaging voor gemeenten en SW-bedrijven is om zowel de huidige beschutte SW-medewerkers als de nieuwe beschutte doelgroep buiten de muren van het SW-bedrijf werk te bieden. De interne werkinfrastructuur kan worden behouden voor de mensen die vanuit een zorgtraject willen werken. Maar is het mogelijk binnen uw gemeente om de beschutte doelgroep buiten het SW-bedrijf te laten werken?

Groepsdetachering met begeleiding

Om ‘extern’ werk mogelijk te maken is het nodig dat voldoende begeleiding aanwezig is en aanpassingen van het werk mogelijk zijn. Groepsdetacheringen met begeleiding worden vaak genoemd als kans. De tarieven en de bijhorende productiviteit vragen al snel een gemiddelde loonwaarde van 50 tot 60%. In de praktijk blijkt de werkdruk behoorlijk hoog en medewerkers met een lagere loonwaarde en hoge begeleidings- en aanpassingsbehoefte passen niet altijd in de business case. Maatwerk constructies blijven noodzakelijk.

Gesubsidieerd werk in de wijk

Met de Melkertbanen bleek veel additioneel werk beschikbaar en de maatschappij waardeerde deze functies. Dit werk is grotendeels verdwenen door efficiency-operaties. De menselijke maat in dienstverlening vraagt juist om extra menselijke service en aandacht. Dit werk kan weer beschikbaar komen als we (een deel van) de beschutte doelgroep hiervoor inzetten. Van deze doelgroep mag je niet zonder meer doorstroom naar regulier werk verwachten. Daarmee ondervang je het grootste bezwaar tegen dergelijk gesubsidieerd werk. Waarbij de talenten van de medewerkers wel maximaal kunnen worden benut.

Het is het overwegen waard om met beschut werk aan te sluiten bij de wijkgerichte aanpak in de gemeente. De sociale wijkteams en het wijkgerichte netwerk kunnen de ideale uitvalbasis zijn om ook werk te regelen voor de beschutte groep. De beschutte groep heeft regelmatig een multi-problematiek die binnen deze teams kan worden besproken en begeleid. Werk kan dichtbij in zijn eigen wijk worden gevonden. Boodschappenservice, klussenservice, conciërge taken, schoonmaakwerk, etc.

Moedige werkgevers en begeleiders

Binnen gemeenten wordt steeds vaker het fysieke en sociale domein als gecombineerde wijkgerichte opgave opgepakt. Inwoners en bedrijven krijgen hierin een steeds meer een co-creërende rol. Burgerinitiatieven zijn er volop. Hierin kan ook het werk voor de beschutte doelgroep worden meegenomen. Vooral moedige werkgevers en begeleidingspartijen die durven hun nek uit te steken zijn nodig! Gemeenten kunnen een oproep doen aan maatschappelijke organisaties, verenigingen en andere werkgevers die kansen zien om te werken met de beschutte doelgroep. Zo zijn er voorbeelden van maatschappelijk betrokken ondernemers die in een ‘service club’ samen met de gemeente werken aan maatwerktrajecten voor mensen uit de beschutte doelgroep.

Financieel haalbare constructies

Kan dit ook financieel kloppend zijn voor alle partijen? In algemene zin is dit lastig te beantwoorden. Vanuit de maatwerkoplossingen volgt een rekensom. Mogelijkheid is bijvoorbeeld de begeleidingsvergoeding grotendeels aan de betrokken werkgever of organisatie ter beschikking te stellen. De dagelijkse begeleiding moet vooral daar plaatsvinden. Een blik op de total costs is nodig. Wat bespaar je door extern te plaatsen? Welke andere maatschappelijke winst wordt geboekt? Er zijn meerdere mogelijkheden waarbij we niet zeggen dat het eenvoudig te realiseren is. Maar … waar een wil is, is een weg.

Hulp aan de horizon

Onze IROKO adviseurs denken graag met u mee over de mogelijkheden die er zijn, waarbij diverse invalshoeken kunnen worden betrokken: SW-bedrijf, maatschappelijke behoeften, wijkteams, bestaande private initiatieven, gemeentelijke budgetten. U kunt gratis anderhalf uur gebruik maken van onze kennis op dit gebied. U kunt hiervoor een afspraak maken met Betty Willemsen via 06 – 2549 0229.

Auteur Peter van Bennekom